Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi 2017) và các văn bản hướng dẫn hiện hành chưa đưa ra khái niệm hay định nghĩa chính thức về “tội liên tục” và “phạm tội 02 lần trở lên” (trước đây tại Bộ luật hình sự 1999 gọi là phạm tội nhiều lần). Điều này dẫn tới một số khó khăn trong quá trình xét xử và định tội danh của các cơ quan tiến hành tố tụng.

Theo từ điển giải thích thuật ngữ luật học thì “phạm tội 02 lần trở lên” là thực hiện một tội phạm mà trước đó chủ thể đã phạm tội đó ít nhất một lần và chưa bị xét xử.

Trong trường hợp “phạm tội 02 lần trở lên”, người phạm tội bị coi là phạm một tội cụ thể nhiều lần. Các hành vi phạm tội và hậu quả của các hành vi đó trong các lần phạm tội có tính độc lập với nhau.

Còn tội liên tục là tội phạm mà hành vi khách quan có tính liên tục, bao gồm nhiều hành vi cùng loại xảy ra kế tiếp nhau về mặt thời gian, cùng xâm hại một quan hệ xã hội và đều bị chi phối bởi một ý định phạm tội cụ thể thống nhất. Trong trường hợp tội liên tục, người phạm tội không bị coi là phạm tội nhiều lần. Hành vi phạm tội của họ là hành vi tổng hợp của các hành vi cụ thể và hậu quả của tội phạm cũng là tổng hợp các hậu quả của hành vi cụ thể.

Thực tế thì cơ quan xét xử dựa trên một số quy định sau để áp dụng xử lý các vụ án hình sự:

- Theo Thông tư 17/2007/BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP ngày 24/12/2007 của Bộ công an, VKSND tối cao, TAND tối cao, Bộ Tư pháp hướng dẫn áp dụng một số quy định tại Chương XVIII  "Các tội phạm về ma tuý" thì:  Tình tiết “phạm tội nhiều lần” quy định tại Khoản 2 các Điều 193, Điều 194, Điều 195, Điều 196, Điều 197, Điều 198, Điều 200 và Điều 201 của Bộ luật hình sự 1999 được hiểu là đã có từ hai lần phạm tội trở lên (hai lần sản xuất trái phép chất ma túy trở lên, hai lần tàng trữ trái phép chất ma túy trở lên, hai lần bán trái phép chất ma túy trở lên…) mà mỗi lần phạm tội có đủ yếu tố cấu thành tội phạm quy định tại khoản 1 điều luật tương ứng, đồng thời trong số các lần phạm tội đó chưa có lần nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự và chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.

- Theo Nghị quyết 02/2003/NQ-HĐTP ngày 17/4/2003 của HĐTP TANDTC hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật hình sự 1999 thì: “Đối với người nhiều lần làm hoặc tàng trữ hoặc vận chuyển hoặc lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả thì cần phải lấy tổng số lượng tiền giả của tất cả các lần phạm tội cộng lại để xem xét trách nhiệm hình sự đối với họ; nếu trong các lần phạm tội đó có trường hợp đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự thì không xem xét trách nhiệm hình sự đối với trường hợp đó (không cộng số lượng tiền giả của lần phạm tội đó); nếu có hai lần phạm tội làm hoặc tàng trữ hoặc vận chuyển hoặc lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trở lên thì ngoài việc cộng số lượng tiền giả của các lần phạm tội để xem xét trách nhiệm hình sự đối với họ, còn phải áp dụng tình tiết tăng nặng "phạm tội nhiều lần" quy định tại Điểm g Khoản 1 Điều 48 Bộ luật Hình sự”.

Nhằm giúp quý bạn đọc có cái nhìn toàn diện hơn về vấn đề này, tác giả so sánh điểm giống và khác nhau cơ bản giữa phạm tội liên tục và phạm tội nhiều lần như sau:

Giống nhau

Tội liên tục

Phạm tội 02 lần trở lên

- Thực hiện ít nhất 02 hành vi nguy hiểm cho xã hội trở lên.

- Cùng xâm hại một khách thể.

 

 

Khác nhau

Khái niệm

Phạm tội liên tục là tội phạm được hình thành từ một loạt hành vi nguy hiểm cho xã hội cùng loại, xảy ra kế tiếp nhau và có tính liên tục, mà các hành vi đó cùng một mục đích chung, thống nhất, cùng xâm hại đến một khách thể và tổng hợp của những hành vi đó cấu thành một tội phạm độc lập.

- Phạm 02 lần trở lên là người phạm tội đã thực hiện từ hai hành vi phạm tội trở lên, tác động đến cùng một hoặc nhiều đối tượng khác, xâm phạm đến cùng một khách thể trực tiếp và chưa bị xét xử.

- Khi xét xử, các hành vi đó chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự và người phạm tội vẫn chưa bị xét xử hoặc bị xử lý bằng các hình thức khác (đình chỉ vụ án, đình chỉ điều tra...).


Đặc điểm

Có hành vi cấu thành tội phạm, có hành vi không cấu thành tội phạm . Nhưng nó là tội phạm thống nhất và khi tổng hợp các hành vi nguy hiểm cho xã hội đó cũng chỉ cấu thành một tội phạm độc lập (gọi là Tội liên tục).


Mỗi hành vi đều thỏa mãn đầy đủ dấu hiệu của cấu thành tội phạm.


Phạm vi

Tồn tại trong một số tội danh nhất định (tội hành hạ người khác; tội bức tử; tội đầu cơ....)

Tồn tại trong mọi tội danh.


Bản chất

Là đặc điểm của hành vi khách quan được quy định trong cấu thành tội phạm cơ bản.

 Là tình tiết định khung tăng nặng hoặc tình tiết tăng nặng.

 

Bình luận:

    Mời bạn Đăng nhập để có thể tham gia bình luận