Những điều chưa biết về đất hiếm mà Trung Quốc dọa dùng làm vũ khí

30/05/2019 11:56
Các động thái mới đây của Trung Quốc hàm ý sẽ cắt giảm số lượng đất hiếm xuất khẩu sang Mỹ đã gây nhiều chú ý của công luận thế giới. Vậy đất hiếm là gì, chúng có thực sự hiếm như tên gọi?

Những điều chưa biết về đất hiếm mà Trung Quốc dọa dùng làm vũ khí - Ảnh 1.

Các bán thành phẩm đất hiếm (từ trái sang) gadolinium, praseodymium, cerium, samarium, lanthanum, neodymium - Ảnh: Wikipedia

Đất hiếm được gọi là "vitamin của nền công nghiệp hiện đại" vì là thành phần không thể thiếu trong sản xuất các loại thiết bị và linh kiện trong công nghệ thông tin, y khoa, giao thông, hóa lọc dầu, luyện kim, quân sự và nhiều lĩnh vực khác.

Tóm lại, đất hiếm rất quan trọng vì không có chúng thì không thể sản xuất những sản phẩm thiết yếu phục vụ đời sống con người, và càng không thể thiếu trong chế tạo vũ khí, khí tài quân sự.

Theo số liệu của trang chuyên ngành kỹ thuật khai thác mỏ Mining Technology và chuyên trang về đất hiếm Rare Earth Investments thì hiện nay có quốc gia có trữ lượng đất hiếm nhiều nhất thế giới gồm:

Những điều chưa biết về đất hiếm mà Trung Quốc dọa dùng làm vũ khí - Ảnh 2.

Trong suốt ba thập niên qua, Trung Quốc là quốc gia khai thác và xuất khẩu đất hiếm lớn nhất thế giới, chiếm đến 80% tổng sản lượng toàn cầu. Điều này đã tạo ấn tượng sai lệch rằng đất hiếm chỉ hiện diện ở xứ sở đông dân nhất thế giới này.

Thực ra, trên thế giới có đến 13 quốc gia có nhiều đất hiếm, trong đó Việt Nam có trữ lượng lớn xếp thứ hai thế giới với 22 triệu tấn.

Theo một báo cáo của công ty nghiên cứu Zion Market Reseach (Ấn Độ), thị trường đất hiếm thế giới nằm 2018 có trị giá là 8,1 tỉ USD và sẽ tăng lên đến 14,4 tỉ USD vào năm 2025.

Bản tin thị trường tháng 5-2019 của tổ chức SMM Metal Price (Trung Quốc) cho biết giá cao nhất là Terbium thành phẩm với 656.000 USD/tấn, rẻ nhất là Cerium thành phẩm chỉ 4.900 USD/tấn.

Những điều chưa biết về đất hiếm mà Trung Quốc dọa dùng làm vũ khí - Ảnh 3.

Một nhà máy xử lý quặng đất hiếm ở Malaysia - Ảnh: New York Times

Tên chính thức của đất hiếm là nguyên tố đất hiếm (REE - Rare Earth Element), để chỉ 17 nguyên tố hóa học có mặt trên bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học.

Chúng bao gồm các nguyên tố (xếp theo thứ tự alphabet): Cerium (Ce); Dysprosium (Dy); Erbium (Er); Europium (Eu); Gadolinium (Gd); Holmium (Ho); Lanthanum (La); Lutetium (Lu); Neodymium (Nd); Praseodymium (Pr); Promethium (Pm); Samarium (Sm); Scandium (Sc); Terbium (Tb); Thulium (Tm); Ytterbium (Yb) và cuối cùng là Yttrium (Y).

Dù 17 nguyên tố nêu trên được gọi bằng cái tên "hiếm", nhưng chúng không hiếm như người ta tưởng vì có mặt khắp nơi trong vỏ Trái đất nhưng không tích tụ lại một nơi như các mỏ kim loại khác.

Loại nguyên tố có nhiều nhất là Cerium với hàm lượng là 68 phần triệu (ppm - part per million), ngay cả loại có ít nhất là Thulium và Lutetium cũng có hàm lượng cao gấp 200 lần so với hàm lượng vàng đang có trong thiên nhiên.

Chỉ có Promethium là cực hiếm, khoảng 570g trong toàn bộ lớp vỏ Trái đất, nhưng nguyên tố này hầu như chỉ sử dụng trong một số thí nghiệm khoa học và có thể sản xuất nhân tạo với số lượng lớn.

Việc trích xuất nguyên tố đất hiếm từ quặng thô là rất khó khăn và tốn kém, do hiếm khi chúng tập trung một chỗ với hàm lượng đủ lớn để việc khai thác đạt được hiệu quả kinh tế.

Đồng thời, việc khai thác và xử lý đất hiếm lại tàn phá môi trường rất nghiêm trọng, nên các quốc gia phương Tây rất hạn chế cấp phép khai thác trong nước. Đây là nguyên nhân người ta gọi chúng là "đất hiếm".

Các loại đất hiếm và công dụng:

Những điều chưa biết về đất hiếm mà Trung Quốc dọa dùng làm vũ khí - Ảnh 4.

Những điều chưa biết về đất hiếm mà Trung Quốc dọa dùng làm vũ khí - Ảnh 5.

Một mẫu quặng đất hiếm trước khi xử lý - Ảnh: Wikipedia

Những điều chưa biết về đất hiếm mà Trung Quốc dọa dùng làm vũ khí - Ảnh 6.

Công việc xử lý đòi hỏi phải nung nóng quặng lên nhiệt độ 1.000 độ C - Ảnh New York Times

Những điều chưa biết về đất hiếm mà Trung Quốc dọa dùng làm vũ khí - Ảnh 7.

Terbium thành phẩm dạng kim loại có giá đến 658.000 USD một tấn - Ảnh: Wikipedia

Những điều chưa biết về đất hiếm mà Trung Quốc dọa dùng làm vũ khí - Ảnh 8.

Việc khai thác đất hiếm tàn phá môi trường rất nghiêm trọng - Ảnh: Earth Project

ĐỒNG LỘC (Nguồn: Geology, Statisca, New York Times, Mining Techology)



Tin tức liên quan

  • Công an chỉ bí kíp phát hiện thiết bị gian lận công nghệ cao
  • Thứ Sáu, ngày 21/6/2019 - 14:27
  • (PLO)- Những thiết bị này được ngụy trang tinh vi dưới dạng thẻ ATM, móc chìa khóa, cúc áo, gọng kính, đồng hồ... nhưng có chức năng ghi âm, ghi hình, thu phát âm thanh rất rõ, được thí sinh tận dụng để gian lận trong thi cử.
  • 10 năm ngày Steve Jobs thay đổi tương lai của laptop trên toàn cầu
  • Thứ ba, 16/01/2018 - 13:26
  • Hiện có rất nhiều hãng laptop trên thị trường, nhưng phần lớn các mẫu laptop ngày nay đa phần đều có chung thiết kế mỏng, nhẹ và nguyên khối. Chính CEO huyền thoại Steve Jobs của Apple là người đã tạo ra xu thế thiết kế này từ cách đây 10 năm.
  • Đời sống dễ dàng hơn nhờ những phát minh này
  • 20/01/2018 10:44 GMT+7
  • TTO - Chi giả thông minh cho người khuyết tật, trang sức phát hiện chất gây dị ứng, robot quản gia... là những phát minh ấn tượng, phục vụ thiết thực cho đời sống con người.
  • Hướng đến kinh tế 4.0, Thái Lan không nói suông
  • 21/01/2018 11:05 GMT+7
  • TTO - Đặt mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao trong vòng 20 năm tới, Thái Lan sẽ phải đào tạo 13 triệu lao động tay nghề cao. Và quốc gia này quyết hoàn thành Thái Lan 4.0.

Hãy để GOOGLE hỗ trợ bạn